Шүүх хуралдааны зар 2016
2015-04-03 08:43:58 | 2642016 ОНЫ ШҮҮХ ХУРАЛДААНЫ ЗАРЫН ЭРХ ЗҮЙН ҮНДЭСЛЭЛ БА ХЭРЭГЖИЛТИЙН ОНЦЛОГ
Монгол Улсын шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод, шуурхай байдлыг хангахад шүүх хуралдааны зарлал чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. 2016 оны хувьд "Шүүхийн тухай хууль"-ийн 50 дугаар зүйлд заасан хуульд захирагдах, ил тод байх зарчмууд нь шүүх хуралдааны зарын үндэс суурийг бүрдүүлж байв. Тус оны эрх зүйн орчин дараах онцлогтой байв:
ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ТӨЛӨВ
- Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 78 дугаар зүйлд зааснаар шүүх хуралдааны зар нь оролцогчдод бичгээр хүргүүлэх, цахим хэлбэрээр илгээх, эсхүл олон нийтэд ил тод зарлах арга хэрэгслээр дамждаг байсан. 2016 онд цахим хэлбэрийг нэвтрүүлэх анхны алхмууд хийгдэж, "Шүүхийн нэгдсэн мэдээллийн сан" төслийн хүрээнд анхан шатны 18 шүүх цахим зарлалын системийг туршилтаар ашиглаж эхэлсэн байна.
- Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.1 дэх хэсэгт "Шүүх хуралдааны зарлалыг яллагдагч, хохирогч, өмгөөлөгч нарт албан ёсоор мэдэгдэх" үүргийг тодорхой заасан. Тус оны статистикаар эрүүгийн хэргийн 85% нь хуульд заасан хугацаанд зарлагдаж, шүүх хуралдааны бэлэн байдлыг 95% хангасан үзүүлэлттэй байжээ.
- Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн дагуу захиргааны хэргийн шүүх хуралдааны зар 14 хоногийн өмнө хүргэгдэх ёстой байсан нь 2016 онд хэрэгжилтийн түвшин 90%-тай байсан нь өмнөх оноос 7%-иар өссөн үзүүлэлт юм.
ХЭРЭГЖИЛТИЙН СТАТИСТИК БА ҮР НӨЛӨӨ
Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2016 оны тайланд дурдсанаар нийт 8,500 шүүх хуралдааны зар хүргэгдсэнээс 92% нь хуульд заасан хугацаанд, 88% нь зөв хаягаар хүргэгдсэн байна. Анхан шатны шүүхүүдийн хувьд иргэдийн оролцоо 35%-иар нэмэгдэж, шүүх хуралдааны зарын дагуу ирүүлсэн саналын 60%-ийг хүлээн авч тусгасан байна.
Тухайн оны онцлог шинэчлэл нь "Шүүхийн цахим шуудан" системийн туршилтын хэрэгжилт байсан бөгөөд уг системээр нийт 2,500 зар хүргэгдсэн нь иргэдийн шүүхэд хандах хугацааг 25%-иар бууруулжээ. Мөн Улаанбаатар хотын захиргааны хэргийн шүүхийн жишээн дээр "Нэг цэгийн үйлчилгээ" загварыг нэвтрүүлсэн нь хэргийн шийдвэрлэх хугацааг 15 хоногоос 10 хоног болтол бууруулсан байна.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Cards" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
2016 оны шүүх хуралдааны зарын үйл ажиллагаа нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны дижитал шилжилтийн анхны алхмуудын нэг болж, иргэдийн мэдээлэл авах эрхийг хангах, шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод байдлыг сайжруулахад томоохон хувь нэмэр оруулсан. Энэ үеэс эхлэн технологийн дэвшлийг ашиглан зарын процессыг цахимжуулах чиглэлээр тогтвортой ажиллах суурийг тавьсан юм. Цаашид энэхүү туршлагыг үндэслэн 2020-2025 онд хэрэгжүүлсэн "Цахим шүүх" хөтөлбөрийн хүрээнд иргэдийн оролцоо 60%-д хүрч, шүүхийн шийдвэр гаргах хугацааг 30%-иар багасгасан дэвшилд хүрсэн байна.