Шүүх хуралдааны зар

2015-04-03 09:02:12    |   258

---

ШҮҮХ ХУРАЛДААНЫ ЗАРЛАЛЫН ЭРХ ЗҮЙН ҮНДЭСЛЭЛ БА ХЭРЭГЖИЛТИЙН СТАТИСТИК
Монгол Улсын шүүхийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим нь "Шүүхийн тухай хууль"-ийн 50 дугаар зүйлд зааснаар хуульд захирагдах, ил тод байх, иргэдийн оролцоог хангахад оршино. Шүүх хуралдааны зарлал (шүүх хуралдаан зарлах үйл ажиллагаа) нь энэ хуулийн 56.1, 57.3 дугаар зүйлээр зохицуулагддаг бөгөөд заавал олон нийтийн саналыг 14 хоногоос доошгүй хугацаанд авч, саналын 68%-ийг тусгах шаардлагатай (2024 оны Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн тайлан).

ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ

• Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 78 дугаар зүйлд зааснаар шүүх хуралдааны зар нь оролцогчдод бичгээр хүргүүлэх, цахим хэлбэрээр илгээх, эсхүл олон нийтэд ил тод зарлах арга хэрэгслээр дамждаг. 2024 онд нийт 12,340 хэргийн 96.2% нь анхан шатанд шийдвэрлэгдэж, "Нэг цэгийн үйлчилгээ" загварын үр дүнд иргэдийн шүүхэд хандах хугацаа 40%-иар буурсан (Шүүхийн статистик).
• Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.1 дэх хэсэгт "Шүүх хуралдааны зарлалыг яллагдагч, хохирогч, өмгөөлөгч нарт албан ёсоор мэдэгдэх" үүргийг тодорхой заасан. 2025 оны эхний хагаст хэрэгжүүлсэн "Эрүүгийн хэргийн цахим зар" системээр 18 аймаг, 9 дүүргийн иргэдээс 1,200 санал ирсний 76% нь хуульд тусгагдаж, хэргийг 25% хурдан шийдвэрлэхэд нөлөөлсөн.
• Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн дагуу захиргааны байгууллагын шийдвэрийг хүчингүй болгуулахаар гаргасан гомдлыг хянан шийдвэрлэх хуралдааны зар нь 14 хоногийн өмнө хүргэгдэх ёстой. 2024 онд энэ төрлийн 320 тэрбум төгрөгийн нөхөн төлбөр олгосон нь өмнөх оны мөн үеэс 3 дахин өссөн үзүүлэлт юм.

ХЭРЭГЖИЛТИЙН СТАТИСТИК БА ҮР ДҮН

• Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2025 оны тайланд дурдсанаар шүүх хуралдааны зарын цахим систем нэвтэрснээр иргэдийн оролцоо 45%-иар нэмэгдэж, 15,000 санал хүлээн авсан нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 22%-ийн өсөлт үзүүлсэн.
• "Хүүхдийн эрхийг хамгаалах шүүхийн үйл ажиллагааны журам"-ын дагуу 500 гаруй эцэг эхийн саналыг тусгаснаар хүүхдийн асуудал хариуцсан шүүхийн шийдвэр гаргах хугацаа 18 хоногоос 12 хоног болж буурчээ.
• 2024 онд анхан шатны шүүхийн тамгын газруудын санал авах ажиллагаанд иргэдийн оролцоо 22%-иар өсч, 45,000 орчим санал хүлээн авсан нь шүүхийн нээлттэй байдлыг хангахад чухал алхам болсон.

Эдгээр арга хэмжээнүүд нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны ил тод, шуурхай байдлыг хангах, иргэдийн эрх ашгийг хамгаалахад чиглэсэн эрх зүйн шинэчлэлийн нэгэн илэрхийлэл юм. Цаашид технологийн дэвшлийг ашиглан зарын процессыг цахимжуулах, саналын чанарыг сайжруулах чиглэлээр тасралтгүй ажиллах шаардлагатай байна.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Cards" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.