Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржийн “Сэтгэлгээний хувьсгал” нийтлэлийг хүргэж байна
2015-02-24 09:27:50 | 255Цахиагийн Элбэгдоржийн "Сэтгэлгээний хувьсгал" нийтлэл ба Монгол Улсын хөгжлийн шинэ гарц
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Цахиагийн Элбэгдоржийн "Сэтгэлгээний хувьсгал" нийтлэл нь Монголын нийгэмд гүнзгий өөрчлөлт авчирсан сэтгэлгээний шинэчлэлийн бэлгэ тэмдэг болж, иргэдийн сэтгэхүйд хувьсгал хийхийг уриалсан билээ. Энэхүү нийтлэл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Боловсролын тухай хууль зэрэг эрх зүйн баримт бичгүүдэд суурилсан бөгөөд нийгэм, эдийн засгийн бодит өгөгдөлд тулгуурласан өвөрмөц жишээ юм.
Сэтгэлгээний хувьсгалын эрх зүйн үндэс
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 5-р зүйлд "Монгол Улсын эдийн засаг нь олон хэвшил бүхий зах зээлийн харилцаанд суурилна" хэмээн заасан нь сэтгэлгээний хувьсгалын эдийн засгийн үндэсийг тодорхойлжээ. Үүнтэй холбогдуулан Боловсролын тухай хуулийн 4.1.3-т "Бүх нийтийн боловсролыг хөгжүүлэх, иргэдийг бүх талын мэдлэг, боловсролтой болгох" зарчмыг тусгасан нь сэтгэлгээний хувьсгалын боловсролын суурь болно.
Боловсролын салбар дахь өөрчлөлт
2021 оны байдлаар Монгол Улсын хүн амын 99.6% нь гар утас хэрэглэдэг бол 80% нь ухаалаг гар утас эзэмшдэг гэсэн статистик бий. Гэвч "Цахим ур чадвар" судалгааны тайланд дурдсанаар иргэдийн цахим ур чадварын түвшин хангалтгүй байгаа нь сэтгэлгээний хувьсгалын зайлшгүй шаардлагыг илтгэж байна. Монгол Улсын Их Сургуулийн судалгаагаар дижитал бичиг үсгийн боловсролыг үнэлэхэд иргэдийн 63% нь үндсэн дижитал ур чадварыг эзэмшээгүй байна.
Эдийн засгийн хөгжлийн шинэ чиглэл
Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлтийн гол хөдөлгөгч хүч нь хөдөө аж ахуйн салбар хэвээр байгаа ч уул уурхайн салбар 2025 оны байдлаар ДНБ-ий 25%-ийг бүрдүүлж байна. Гэсэн хэдий ч Сэлэнгэ аймгийн жишээнээс харахад "Хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх" стратегийн хүрээнд сэтгэлгээний хувьсгалын ач холбогдлыг харуулж байна. 2025 оны байдлаар Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт 5.8% байгаа нь сэтгэлгээний хувьсгалын эерэг нөлөөг баталгаажуулж байна.
Соёлын өвийн хамгаалалт ба сэтгэлгээний хувьсгал
Монгол Улсын соёлын өвийн тухай хуульд "Түүх, соёлын үнэт зүйлсийг хамгаалах, өвлүүлэх" зарчмыг тусгасан нь сэтгэлгээний хувьсгалын соёлын үндэс болно. Судалгаагаар Монголын ард түмний 75% нь уламжлалт соёлын үнэ цэнийг ойлгож, хадгалах хэрэгтэй гэж үздэг байна. Энэ нь сэтгэлгээний хувьсгалын соёлын агуулгыг баталгаажуулж байна.
Дижитал эрин үеийн сорилтууд
Монгол Улсын Дижитал хөгжлийн стратегид "2030 он гэхэд дижитал эдийн засгийн хэмжээг ДНБ-ий 15% болгох" зорилт тавьсан нь сэтгэлгээний хувьсгалын нэгэн чухал хэсэг юм. Ухаалаг гар утасны хэрэглээ өндөр байгаа хэдий ч иргэдийн мэдээллийн аюулгүй байдлын мэдлэг хангалтгүй байгаа нь сэтгэлгээний хувьсгалын зайлшгүй шаардлагыг илтгэж байна.
Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.
Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Card" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.
Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.
Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
Эцэст нь хэлэхэд Цахиагийн Элбэгдоржийн "Сэтгэлгээний хувьсгал" нийтлэл нь Монгол Улсын хөгжлийн шинэ үеийн төлөөлөл болж байна. Энэ нь зөвхөн хууль эрх зүйн хүрээнд төдийгүй нийгэм, эдийн засгийн бодит өөрчлөлтийг авчирч, Монголын ирээдүйн хөгжлийн суурийг тавьж байна. Сэтгэлгээний хувьсгал нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн үзэл санаанд нийцсэн бөгөөд иргэдийн оролцоо, инноваци, тогтвортой хөгжлийг хангахад чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.