Ж.Нарантуяагийн ажиллаж байсан байдлыг тогтоох
2015-03-04 09:42:28 | 251Ж.Нарантуягийн ажиллаж байсан байдлыг тогтоох судалгаа
（基于蒙古国养殖业数据与法律条文的分析，2025年10月）
Нэг. Монгол Улсын мал аж ахуйн өнөөгийн байдал ба Ж.Нарантуягийн оролцоо
Монгол Улсын Захиргааны статистикийн газрын 2025 оны 9-р сарын мэдээллээр, ХАА, ой, загас агнуур, мал аж ахуйн салбарт 36.6 мянган хүн ажиллаж, нийт хөдөлмөрийн насны хүн амын 26.3%-ийг эзэлж, өмнөх оны мөн үеэс 2.5% нэмэгджээ. Энэ салбарт Ж.Нарантуяг нь малын эрүүл мэнд, тэжээлийн технологи, бэлчээрийн менежментийн чиглэлээр мэргэшсэн эрдэмтэн бөгөөд "Бэлчээрийн даац тодорхойлох аргачлал"-ыг боловсруулж, 2021 оноос хэрэгжиж буй 《Өвөр Монголын өөртөө засах орны бэлчээрийн тэнцвэр ба тариалангийн бүсэд төлөвлөсөн амралтын тухай дүрэм》-ийн хэрэгжилтийг дэмжих ажлуудад голлох үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Тус дүрэмд "бэлчээрийн даацад суурилсан малын тоог тодорхойлох", "амралтын бүсэд 45 хоногоос доошгүй хугацаанд хоргодох" зэрэг заалтууд бий.
Хоёр. Хууль тогтоомжийн хүрээнд Ж.Нарантуягийн гүйцэтгэсэн ажил
Ж.Нарантуягийн судалгааны ажлын үндэс нь 《Мал аж ахуйн хөгжлийг дэмжих арга хэмжээний тухай》 (2024 онд батлагдсан) хуульд тусгалаа олсон. Тухайлбал, өвчтэй малын шилжилт хөдөлгөөнийг зохицуулах "Мал эмнэлгийн гэрчилгээний систем"-ийг нэвтрүүлэхэд оношлогооны технологийн шинэчлэлийг хариуцсан байна. Мөн 《Бэлчээрийн нөхөн сэргээх сангийн тухай》 хуулийн дагуу Ж.Нарантуягийн удирдсан "Усалгаатай тэжээлийн талбайн стандарт" төсөл нь 2024 онд 12 аймагт хэрэгжүүлж, үр тарианы гарцыг 20-30% нэмэгдүүлсэн байна. Эдгээр ажил нь Монгол Улсын мал аж ахуйн нийт бүтээгдэхүүний 40%-ийг экспортлогч "Сүүний нэгдэл", "Махны холбоо" компаниудын үйлдвэрлэлийн үр ашгийг дэмжихэд чухал ач холбогдолтой юм.
Гурав. Технологийн шинэчлэл ба тоон мэдээлэл
Ж.Нарантуягийн санаачилсан "Ухаалаг бэлчээрийн менежментийн систем" нь GPS байршил тогтоогч, бэлчээрийн даацын мэдээллийн сантай уялдаж, 2025 оны байдлаар 3.2 сая га талбайд хэрэгжиж байна. Тус системийн тусламжтайгаар бэлчээрийн даацын 15% хэмнэлт гаргаж, цөлжилтийг сааруулах үр дүн гарсан байна. Мөн 《Малын өвчлөлийн хяналтын тухай》 хуулийн хүрээнд Ж.Нарантуягийн боловсруулсан "Цахим мал эмнэлгийн бүртгэлийн платформ" нь 2025 онд 12 сая толгой малыг бүртгэж, өвчний тархалтыг 40% бууруулахад нөлөөлжээ. Түүнчлэн 《Малын тэжээлийн чанарын стандарт》 (MNS 6300:2022)-ын дагуу хэрэгжүүлсэн "Хадлангийн технологийн шинэчлэл" төсөл нь сүрэлийн алдагдлыг 18% бууруулсан тооцоо байна.
Дөрөв. Хүндрэл ба цаашдын зорилт
Одоогийн байдлаар жижиг өрхийн аж ахуйд технологийн нэвтрүүлэлт удаашралтай байгаа нь Ж.Нарантуягийн анхаарлын төвд байгаа асуудал юм. Тэрээр "Хоршооны загвар"-ыг дэмжиж, 100 өрхөд нэг технологийн зөвлөх ажиллуулах санаачилга гаргасан нь 2025 оны төсөвт тусгагдаад байна. Мөн 《Цөлжилттэй тэмцэх үндэсний хөтөлбөр》-ийн хүрээнд "Усалгаатай тэжээлийн системийн өртөг бууруулах" судалгаа явуулж, нэгж бүтээгдэхүүний өртгийг 15% хэмнэх технологийн шийдлийг боловсруулжээ.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.
Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Card" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.
Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.
Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
Төгсгөл
Ж.Нарантуягийн ажил нь Монгол Улсын мал аж ахуйн салбарын тогтвортой хөгжлийн хууль эрх зүйн орчинтой нягт уялдаж, тоон мэдээлэлд суурилсан шинжлэх ухааны шийдлийг бодит амьдралд нэвтрүүлэх загварыг бий болгосон байна. Цаашид энэ чиглэлээрх хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах, технологийн шинэчлэлийг гүнзгийрүүлэх нь Монгол Улсын мал аж ахуйн стратегийн ач холбогдолтой юм.