Д.Пүрэвсүрэнгийн ажиллаж байсан байдлыг тогтоох
2015-03-04 09:48:05 | 2622011 ОНЫ АЖИЛЛАЖ БАЙСАН БАЙДЛЫГ ТОГТООХ ТУХАЙ ЭРХ ЗҮЙН ҮНДЭСЛЭЛ БА ТОО БАРИМТЫН ШИНЖИЛГЭЭ
2011 онд Монгол Улсын хөдөлмөрийн эрх зүйн орчинд томоохон өөрчлөлтүүд гарч, "Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоох тухай хууль" хүчин төгөлдөр болсон нь нийгмийн харилцаанд тодорхой нөлөө үзүүлсэн. Уг хуулийн 5 дугаар зүйлд зааснаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг хоёр жил тутамд шинэчлэн тогтоох бөгөөд энэ нь ажилчдын амьжиргааны түвшин, эдийн засгийн өсөлттэй уялдах ёстой.
Тухайн жилийн статистик мэдээгээр Монгол Улсын хөдөлмөр эрхлэлт 5% өсөж, 1243.71 мянган хүн ажилтай болсон байна. Үүний дотор хотын хөдөлмөр эрхлэгчид 511.47 мянга, хөдөө орон нутагт 732.24 мянган хүн тус тус ажиллаж байсан. Ажилгүйдлийн түвшин 3.8% хүртэл буурч, 12.09 мянган иргэн дахин ажилд орсон нөхцөл байдал бүрдсэн.
Хөдөлмөрийн маргааны чиглэлээр 2011 онд бүртгэгдсэн жишээ тохиолдлуудаас авч үзвэл, "Ажил олгогчтой гэрээ байгуулаагүй байдлаас үүдсэн маргаан" нэн түгээмэл байв. Тухайлбал, нийслэлийн Хөдөлмөрийн шүүхэд шийдвэрлэгдсэн нэгэн хэрэгт ажилтан 2018 оноос хойш 3 жилийн турш хөдөлмөрийн гэрээ байгуулаагүй ч ажил үүргээ гүйцэтгэж байсан нь нотлогдож, ажил олгогчийг хоцроосон цалин 96 сая төгрөг, хоёр дахин нэмэгдүүлсэн цалин 44 сая төгрөг, мөн ажлаас халагдсан нөхөн олговор 10 сая төгрөг төлүүлсэн байна.
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлд зааснаар иргэн бүр хөдөлмөрлөх эрхтэй бөгөөд хөдөлмөрийн хөлс нь түүний хэрэгцээг хангахуйц байх, ялгаварлан гадуурхалтгүй байх зарчмыг баримталдаг. Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 67 дугаар зүйлд зааснаар ажил олгогч нь ажилтанд хөдөлмөрийн гэрээг бичгээр байгуулах үүрэгтэй бөгөөд энэ үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд хуульд заасан хариуцлага хүлээдэг.
2011 оны байдлаар Монгол Улсад хэрэгжиж байсан хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих бодлогын хүрээнд "Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг ажиллуулах квот"-ын тогтолцоо нэвтэрсэн. Уг журамд зааснаар төрийн байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд нийт ажилчдынхаа 1.5%-иас доошгүй хувийг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдээр бүрдүүлэх үүрэгтэй. Энэ шаардлагыг биелүүлээгүй тохиолдолд тухайн байгууллага нь хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих санд төлбөр төлөхөөр хуульчлагдсан.
Түүнчлэн 2011 оны "Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хууль"-ийн дагуу ажлын байрыг нэмэгдүүлэх, бичил бизнесийг дэмжих зорилгоор жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд зориулсан хөнгөлөлттэй зээл, татварын хөнгөлөлтийн механизмууд бий болсон. Эдгээр арга хэмжээний үр дүнд жижиг дунд үйлдвэрлэлийн салбар дахь ажлын байр 17.9% өсөж, нийт хөдөлмөр эрхлэгчдийн 20% орчмыг бүрдүүлэх хэмжээнд хүрсэн.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.
Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Card" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.
Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.
Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
2011 оны байдлаар Монгол Улсын хөдөлмөрийн зах зээлийн тогтвортой байдал нь эдийн засгийн өсөлттэй уялдаж байв. Тухайн онд ДНБ-ий 56.8%-ийг үйлдвэрлэлийн салбар, 34%-ийг үйлчилгээний салбар бүрдүүлж, хөдөө аж ахуй 9.2% хувийг тус тус эзэлж байсан. Эдийн засгийн бүтцийн энэхүү өөрчлөлт нь хөдөлмөрийн зах зээлийн бүтцэд нөлөөлж, үйлдвэрлэлийн салбарт ажиллагсдын тоо 18.2% өссөн нь харагдаж байна.
Энэ бүхнийг нэгтгэн дүгнэвэл, 2011 оны хөдөлмөрийн эрх зүйн орчин нь иргэн бүрт хөдөлмөрлөх эрхийг баталгаажуулсан, ажил олгогчдын хариуцлагыг нэмэгдүүлсэн, хөдөлмөрийн зах зээлийн тэгш байдлыг хангахад чиглэсэн тодорхой алхмуудыг авч хэрэгжүүлсэн. Эдгээр арга хэмжээ нь хөдөлмөр эрхлэлтийн өсөлт, хөдөлмөрийн маргааны зохицуулалт, нийгмийн хамгааллын тогтолцоог сайжруулахад чухал нөлөө үзүүлсэн болно. Цаашид хөдөлмөрийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангахад эрх зүйн зохицуулалтыг улам боловсронгуй болгох, хөдөлмөрийн харилцаанд оролцогч талуудын эрх ашгийг тэнцвэртэй хамгаалах нь чухал хэвээр байна.